Opublikowano . Autor: Redakcja Colberg.pl
Pałac Braunschweigów przy ul. Armii Krajowej 13 to jedyny zachowany pałac w Kołobrzegu. Postawili go kupcy, którzy dorobili się na przemycie w czasach Napoleona. Dziś mieści Muzeum Miasta: czynne wt.-nd. 9:00-16:00, w poniedziałki 9:00-13:00, bilet 32 zł.
Z zewnątrz elegancka, różowa rezydencja. Towary kolonialne trzymano pod dachem i w piwnicach. Z wieżyczki służba wypatrywała statków. Dom i firma w jednym.
W skrócie
- Budowę zaczęto prawdopodobnie w 1808 roku, w mieście zniszczonym oblężeniem z 1807 roku. Budowali kupcy Plüddemannowie.
- Nazwa pochodzi od Heinricha von Braunschweiga, armatora, który w 1827 roku ożenił się z Almą Plüddemann.
- Na poddaszu zachował się drewniany żuraw do wciągania towaru, jedyny taki w Kołobrzegu.
- Na piętrze jest Sala Plafonowa z malowidłem z około 1816-1818 roku, przedstawiającym boginię Florę.
Kupcy, blokada i fortuna z przemytu
W 1802 roku zmarł kupiec Martin Friedrich Plüddemann. Interes przejęli jego synowie: Christian Friedrich i Martin Gottlieb. Po oblężeniu w 1807 roku Kołobrzeg leżał w ruinach. Bracia skupowali działki i budowali. Pałac zaczęto stawiać prawdopodobnie już w 1808 roku. Wykorzystano starsze cegły, zapewne z rozbiórki zniszczonych domów.
Pieniądze przyszły z blokady kontynentalnej. Napoleon w 1806 roku zakazał handlu angielskimi towarami, ale popyt na nie nie zniknął. Według historyka Roberta Dziemby angielskie statki wpływały do kołobrzeskiego portu pod fałszywą banderą. Przekupieni francuscy urzędnicy patrzyli w drugą stronę. Plüddemannowie zbili na tym fortunę.
Stąd może i styl. Pałac zbudowano w empire, czyli w późnym klasycyzmie modnym w napoleońskiej Francji. W pruskim mieście, które Francuzi przed chwilą zniszczyli, to dość zaskakujący wybór.
Dom, sklep i magazyn pod jednym dachem
Każde piętro miało swoją robotę:
| Część pałacu | Do czego służyła |
|---|---|
| piwnice | skład towarów kolonialnych |
| parter | część mieszkalna i handlowa |
| piętro | pokoje dzienne, sala koncertowa i główna sala spotkań, zapewne bankietowa, dziś Plafonowa |
| strych | magazyn towarów kolonialnych, wciąganych na górę żurawiem |
| wieżyczka na dachu | punkt obserwacyjny: służba patrzyła na port i statki (nie zachowała się) |
Największą ciekawostką jest żuraw. To jedyny zachowany żuraw w Kołobrzegu. Drewniana konstrukcja o wysokości około 4 m wystaje z dachu. Kołowrót ma belkę obsługiwaną przez jedną lub dwie osoby. Sam dach należy do najstarszych w mieście, a dawne połączenia ciesielskie wykonano bez gwoździ. Muzeum pokazało działanie żurawia podczas wieczornego zwiedzania ze Strażą Nocną. Na górze można go zobaczyć, ale przed wizytą zapytaj o to w kasie.
Żuraw widać też z zewnątrz. Obejdź budynek: od tyłu, nad ścianą z oknami, z dachu wystaje ciemne, drewniane okienko. To stamtąd towar szedł na górę. Według lokalnych przekazów wśród towarów kolonialnych była też kawa.
Nas to szczególnie cieszy, bo ogród pałacu był od strony obecnej ul. Dubois, przy której dziś działa kawiarnia naszej palarni.
Skąd nazwa: Alma i armator
Często powtarza się, że Plüddemann zbudował pałac jako posag dla córki Almy. Dziemba podważa tę wersję. Alma Hulda Thalia Plüddemann była bratanicą Christiana Friedricha. Urodziła się w 1807 roku, więc gdy zaczynano budowę, miała około roku.
22 listopada 1827 roku wyszła za Heinricha von Braunschweiga. Był armatorem i kupcem ze starego kołobrzeskiego rodu patrycjuszowskiego, którego korzenie sięgały XIII wieku. Rodzina mieszkała tu przez lata. Od niej pochodzi nazwa pałacu. Spotkasz też formę Pałac Brunszwickich.
XX wiek: areszt, sąd, ruina, muzeum
W latach 30. XX wieku pałac kupił magistrat. Często pisze się, że z myślą o muzeum. Według Dziemby planowano jednak rezydencję dla gości albo miejską galerię. Plany przerwała wojna. W marcu 1945 roku budynek został uszkodzony, ale przetrwał, w przeciwieństwie do wielu domów w centrum.
Po wojnie wprowadził się tu Powiatowy Urząd Bezpieczeństwa Publicznego. W piwnicach urządzono areszt. Od 1947 roku mieścił się tu Sąd Powiatowy. Później budynek opustoszał i niszczał. Wybito okna, skuto tynki, zniszczono piece i dekoracje. Z oryginalnego wyposażenia prawie nic nie zostało.
10 kwietnia 1964 roku pałac wpisano do rejestru zabytków. Gdy w 1974 roku muzeum straciło siedzibę w wieży dzisiejszej bazyliki, zaczął się remont. Od 1977 roku pałac należy do Muzeum Oręża Polskiego.
Czytaj także: Bazylika Mariacka w Kołobrzegu. Godziny zwiedzania, krzywe filary i świecznik uratowany ze złomu
Co zobaczysz dziś
W pałacu jest wystawa „Dzieje Kołobrzegu” i zbiory miar i wag. Piętro zostało udostępnione zwiedzającym po pracach prowadzonych do 2025 roku. Warto tam wejść:
| Gdzie | Co |
|---|---|
| Sala Plafonowa | malowidło na papierze, prawdopodobnie z lat 1816-1818, z Florą, boazeria z herbem Braunschweigów, XIX-wieczna kopia renesansowej zbroi |
| ściany Sali Plafonowej | portrety władców z nazwiskiem Wilhelma Antona Kollera na odwrocie |
| korytarz na piętrze | mapa Eilharda Lubinusa z 1618 roku, skrzynia posagowa z 1739 roku |
| przy sali niebieskiej | piec kaflowy z drugiej połowy XVIII wieku, z malowanymi scenami biblijnymi |
Godziny od października do kwietnia: poniedziałek 9:00-13:00, wtorek-niedziela 9:00-16:00. Ostatnie wejście 30 minut przed zamknięciem. 11 listopada godziny mogą być inne, więc tego dnia zadzwoń: 94 352 52 53. Bilety: 32 zł, ulgowy 22 zł, mieszkańcy miasta i powiatu 15 zł. Sala Plafonowa bywa też miejscem koncertów i wykładów.
Czytaj także: Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu. Ceny biletów, godziny poza sezonem i co jest w którym oddziale
Kawa po sąsiedzku
Kiedyś kawa mogła przypływać tu statkiem z drugiego końca świata i jechać żurawiem na strych. Dziś sami ją palimy i codziennie dowozimy do kawiarni Colbergcoffee przy ul. Stanisława Dubois 21A. To kawiarnia naszej palarni i naszym zdaniem najlepsza kawa w mieście. Z pałacu dojdziesz tam w kilka minut. Na spacer po starówce weź kawę w kubku termicznym.
Przemyt, żuraw i bogini na suficie. Dobrze, że ten dom przetrwał.
Jak dojechać
Odwiedź naszą kawiarnię i sklep w Kołobrzegu
ul. Stanisława Dubois 21A, zabytkowe centrum. Kawa z naszej palarni, matcha i akcesoria do parzenia na miejscu. Codziennie 8:30-19:00.
Pałac Braunschweigów: najczęstsze pytania
Kto zbudował Pałac Braunschweigów w Kołobrzegu?
Kupcy Plüddemannowie, a przede wszystkim Christian Friedrich Plüddemann. Budowę zaczęto prawdopodobnie w 1808 roku.
Skąd nazwa Pałac Braunschweigów?
Od Heinricha von Braunschweiga, armatora i kupca, który w 1827 roku ożenił się z Almą Plüddemann. Spotyka się też nazwę Pałac Brunszwickich.
Co jest w Pałacu Braunschweigów?
Muzeum Miasta Kołobrzeg, oddział Muzeum Oręża Polskiego: wystawa „Dzieje Kołobrzegu”, zbiory miar i wag oraz wnętrza na piętrze z Salą Plafonową.
Gdzie jest Pałac Braunschweigów?
Przy ul. Armii Krajowej 13 w Kołobrzegu, niedaleko ratusza.
W jakich godzinach można zwiedzać pałac?
Od października do kwietnia w poniedziałki 9:00-13:00, od wtorku do niedzieli 9:00-16:00. Bilet kosztuje 32 zł, ulgowy 22 zł.
Czy w pałacu zachował się żuraw?
Tak. Na poddaszu jest drewniany żuraw z kołowrotem do wciągania towarów. Według Roberta Dziemby to jedyny zachowany żuraw w Kołobrzegu.
Podobne artykuły
