Baszta Lontowa przy ul. Dubois 20 to jedyny w całości zachowany fragment średniowiecznych umocnień Kołobrzegu. Po remoncie zakończonym w 2025 roku na dole działa punkt informacji turystycznej, a na piętrach wystawa o bramach i murach miasta. Kilka kroków dalej, pod numerem 21A, czeka najlepiej oceniana kawiarnia w mieście.
Mamy basztę za sąsiadkę, więc poszliśmy sprawdzić, co jest w środku, i przeczytaliśmy wszystkie plansze. Zdjęcia we wpisie są nasze.
W skrócie
- Baszta Lontowa stoi przy ul. Dubois 20. To gotycka wieża z XIV-XV wieku, jedyny element średniowiecznego systemu obronnego, który przetrwał w całości.
- Na parterze działa punkt informacji turystycznej z mapami, przewodnikami i pamiątkami. Wyżej jest wystawa „U bram Kołobrzegu” i sala multimedialna.
- Mury Kołobrzegu miały 1570 metrów, a każdy właściciel działki pełnił nocną wartę na bramie. Z bram nie przetrwała w oryginalnym miejscu żadna średniowieczna.
- Od listopada 2025 baszta była czynna w godzinach 8:00-16:00, a po zwiedzaniu wystarczy przejść kilka kroków do Colbergcoffee pod numerem 21A.
Jedyna, która przetrwała w całości
Kołobrzeg zaczął budować mury w połowie XIV wieku. Mury miały 1570 metrów długości. Bronić miasta musieli sami mieszczanie: każdy właściciel działki miał obowiązek nocnej warty na bramie i służby w Straży Nocnej, a odcinków murów broniły cechy.
Mury nie tylko chroniły. Wyznaczały też granicę miejskiego prawa, które dawało przywileje i nakładało obowiązki. Kolejne bramy i baszty powstawały w XV wieku, w czasie wojny miasta z biskupem kamieńskim, a w XVII wieku, gdy Kołobrzeg trafił do Brandenburgii, zaczął się zmieniać w twierdzę.
Z tego systemu w całości przetrwała tylko jedna budowla: Baszta Lontowa. To gotycka, ceglana wieża na planie prostokąta, z czterema kondygnacjami i poddaszem. Wikipedia datuje ją na XIV wiek, miejski portal na XV. W 1945 roku została tylko lekko uszkodzona, a do rejestru zabytków wpisano ją 10 sierpnia 1956 roku.
Lontowa, nie Prochowa
Po wojnie basztę często nazywano Prochową. To pomyłka. Na planie średniowiecznego Kołobrzegu, który wisi w baszcie, Wieża Lontowa stoi w narożniku murów, a Wieża Prochowa po przeciwnej stronie miasta, nad Parsętą. Prochowa została zniszczona w 1652 roku, kiedy wybuchł przechowywany w niej proch.
Na murze baszty wisi tablica Jana Frankowskiego, „Dziadka” (1886-1972), honorowego obywatela Kołobrzegu, pioniera krajoznawstwa w powojennym mieście i założyciela pierwszej organizacji turystycznej w Kołobrzegu, oddziału PTTK. Pasuje do miejsca, w którym dziś znowu pracuje informacja turystyczna.
Na dole: punkt informacji turystycznej
Parter baszty to punkt informacji turystycznej, prowadzony przez Kołobrzeski Instytut Kultury i Promocji. Zapytasz tu o atrakcje, dostaniesz mapy i przewodniki, a na półkach są pamiątki: koszulki, torby, kubki i zestawy z motywami Kołobrzegu.
Na piętra prowadzą wąskie schody. Pierwsze i drugie piętro są dla zwiedzających, a na drugim jest sala multimedialna na około 20 osób, w której odbywają się prelekcje, warsztaty i pokazy filmów o mieście.
Wystawa „U bram Kołobrzegu”
Ekspozycja na piętrach opowiada o bramach, przez które wjeżdżało się do miasta. Średniowieczne bramy nie przetrwały, z późniejszych stoi do dziś tylko Brama Geldern. Plansze pokazują, gdzie stały i dokąd prowadziły:
| Brama | Pierwsza wzmianka | Gdzie stała | Co z nią dziś |
|---|---|---|---|
| Brama Kamienna | 1350 r. | okolice dzisiejszej wieży ciśnień, róg ul. Budowlanej i Dubois; droga do Koszalina i Białogardu | rozebrana po likwidacji twierdzy w 1872 r. |
| Brama Młyńska (Porta Molendinorum) | 1380 r. | nad Parsętą, od strony ul. Budowlanej; droga do Trzebiatowa | nie istnieje; znamy ją z rekonstrukcji |
| Brama Nowa, zwana Bramą Panewników | 1445 r. | róg ul. Armii Krajowej i Dubois, w drodze do portu | rozebrana w 1662 r.; fragmenty odkryto w 2010 r. |
| Brama Solna | brak pewnej daty | róg ul. Wąskiej i Rzecznej; droga do warzelni soli | odkryta przez archeologów w 1994 r.; dziś garaż |
| Brama Geldern (dziś Radzikowska) | 1708 r. | ul. Szpitalna | stoi do dziś, służy jako budynek mieszkalny |
Najbliżej nas stała Brama Nowa, na skrzyżowaniu ulic Armii Krajowej i Dubois. Nazywano ją też Bramą Panewników, od dzielnicy kowali wyrabiających panwie, czyli metalowe wanny do warzenia soli. Panwie do dziś są w herbie Kołobrzegu. Zbudowano ją w czasie wojny z biskupem, a tablica z bramy z 1445 roku ma ostry napis: niewłaściwe postępowanie kleru miało doprowadzić do upadku salin i portu, dlatego miasto musiało postawić bramę. Po rozbiórce w 1662 roku tablica trafiła do kościoła Mariackiego. Istnienie bramy potwierdziły badania archeologiczne w 2010 roku, podczas przebudowy ul. Armii Krajowej.
Na wystawie są też reprodukcje: panorama Kołobrzegu Johanna Wolfarta z 1614 roku, widok Bramy Nowej w czasie szwedzkiego oblężenia w latach 1630-1631 ze zbiorów Archiwum Wojennego w Sztokholmie i rekonstrukcja Bramy Młyńskiej Jana Tężyckiego, według koncepcji prof. Mariana Rębkowskiego. Między planszami stoją armata, dzwon, liny i dawne przedmioty codziennego użytku.
Czytaj także: Colberg i Kołobrzeg. Historia miasta, które wróciło do morza
Godziny i zwiedzanie
| Baszta Lontowa | |
|---|---|
| Adres | ul. Stanisława Dubois 20, Kołobrzeg |
| Na dole | punkt informacji turystycznej, pamiątki |
| Godziny | od 10 listopada 2025: 8:00-16:00 (wcześniej 10:00-18:00) |
| Zwiedzanie z przewodnikiem | od listopada 2025: środy i piątki o 13:00 (wcześniej piątki 13:00, 14:00 i 15:00) |
| Kontakt | tel. 539 081 263, baszta@kikip.kolobrzeg.eu |
Godziny zmieniały się już kilka razy, więc przed wizytą zadzwoń albo napisz do baszty. To dobry punkt także na deszczowy dzień, razem z innymi miejscami z naszej listy Kołobrzeg w deszczu.
Kawa kilka kroków od baszty
Po zwiedzaniu nie trzeba nigdzie jechać. Pod numerem 21A, przy tej samej ulicy, jest nasza kawiarnia Colbergcoffee, najlepiej oceniana kawiarnia w Kołobrzegu: 4,9 gwiazdki przy ponad 2000 opinii w Mapach Google. Czynne codziennie od 8:30 do 20:00, z kawą z naszej palarni dowożoną codziennie i jesienną kartą z matchą, pumpkin spice latte i naparem z jabłka i rozmarynu.
Jeśli chcesz zabrać trochę Kołobrzegu do domu, obok pamiątek z punktu informacji w baszcie dobrze wygląda paczka kawy Colbergcoffee. Skąd na niej dawna nazwa miasta, opisaliśmy we wpisie Colberg, Kolberg, Kołobrzeg.
Średniowieczna baszta i filiżanka kawy pod sąsiednim numerem. W Kołobrzegu historia naprawdę jest na wyciągnięcie ręki.
Jak dojechać
Odwiedź naszą kawiarnię i sklep w Kołobrzegu
ul. Stanisława Dubois 21A, zabytkowe centrum. Kawa z naszej palarni, matcha i akcesoria do parzenia na miejscu. Codziennie 8:30-20:00.
Baszta Lontowa: najczęstsze pytania
Gdzie jest Baszta Lontowa w Kołobrzegu?
Przy ul. Stanisława Dubois 20, w centrum Kołobrzegu, kilka kroków od kawiarni Colbergcoffee pod numerem 21A.
Czy w Baszcie Lontowej jest informacja turystyczna?
Tak. Na parterze działa punkt informacji turystycznej z mapami, przewodnikami i pamiątkami, prowadzony przez Kołobrzeski Instytut Kultury i Promocji.
Czy Baszta Lontowa to Baszta Prochowa?
Nie. Po wojnie tak ją mylnie nazywano, ale Baszta Prochowa stała po przeciwnej stronie miasta, nad Parsętą, i została zniszczona w 1652 roku w wybuchu prochu.
Co można zobaczyć w Baszcie Lontowej?
Wystawę „U bram Kołobrzegu” o średniowiecznych murach i bramach miasta, reprodukcje dawnych panoram, armatę, dzwon i dawne przedmioty, a także salę multimedialną na około 20 osób.
W jakich godzinach jest otwarta Baszta Lontowa?
Od 10 listopada 2025 roku w godzinach 8:00-16:00, oprowadzanie w środy i piątki o 13:00. Godziny się zmieniają, więc przed wizytą warto zadzwonić: 539 081 263.
Gdzie na kawę blisko Baszty Lontowej?
Do Colbergcoffee przy ul. Dubois 21A, przy tej samej ulicy. To najlepiej oceniana kawiarnia w Kołobrzegu, czynna codziennie od 8:30 do 20:00.
