Colberg Piwo. Ciemne „Black”, Gildia Piwowarów i historia piwowarstwa w Kołobrzegu

Średniowieczny Colberg, czyli dzisiejszy Kołobrzeg, żył z soli, portu i piwa. Najbardziej znane było ciemne „Black”. Warzyć mogli tylko członkowie Gildii Piwowarów, a beczki płynęły m.in. do Gdańska.

Dawny Colberg kojarzymy z solą, Hanzą i uzdrowiskiem. Mało kto pamięta, że przez setki lat ważną częścią miejskiej gospodarki było też piwo. Warzono je w mieszczańskich browarach, pito w karczmach i eksportowano przez port.

Hanzeatycki port w wyobrażeniu ilustratora. Przez takie nabrzeża płynęło kołobrzeskie piwo.

Sól, port i piwo

Kołobrzeg od początku żył z surowców, handlu i rzemiosła. Najpierw była sól, podstawa lokalnego bogactwa. Później coraz większe znaczenie zyskiwały port i handel z miastami nad Bałtykiem. W takich warunkach rozwijało się też piwowarstwo.

Piwo w średniowieczu nie było tylko napojem na biesiady. Stanowiło część codziennej diety, było bezpieczniejszą alternatywą dla często zanieczyszczonej wody i ważnym towarem. W miastach hanzeatyckich browary podlegały regulacjom, kontroli jakości i miejskim przywilejom. Colberg nie był wyjątkiem.

Pomorze na mapie z 1905 roku. Colberg leżał na jego wybrzeżu.

Ciemne „Black”, duma dawnego Kołobrzegu

Najbardziej znanym trunkiem dawnego Kołobrzegu było ciemne piwo „Black”. Jak pisze Dziemba, nazwę wzięło od niezwykle ciemnej barwy. Według przekazów uchodziło za jedno z najlepszych piw Pomorza Zachodniego i trafiało do innych miast hanzeatyckich.

Według Dziemby produkowano je w ogromnych ilościach. Świadczy o tym nie tylko zużycie jęczmienia, ale też chmiel uprawiany na miejscu. Piwo pito głównie w karczmach, ale trafiało też na stoły miejskie i książęce. Colberg budował rozpoznawalność nie tylko na soli czy porcie, ale też na produkcie rzemieślniczym.

Piwowar przy pracy, ilustracja z XVI wieku.

Gildia Piwowarów i zasady warzenia

Warzenie piwa w Kołobrzegu miało własną strukturę i przepisy. Według Dziemby piwowarzy byli jedynym cechem, który przekształcił się w gildię. Gildię Piwowarów założono w 1528 roku, a jej statuty określały, kto i na jakich zasadach może warzyć piwo.

Właścicielem browaru mógł być tylko ten, kto miał własny dom. Nie wolno było warzyć dla kogoś innego. Browarnik warzył sam i sam sprzedawał swoje piwo. W szczytowym okresie w Kołobrzegu działało nawet 179 browarów.

Adebar, książę i przywilej z 1613 roku

Piwowarstwo było jedną z głównych gałęzi miejskiej gospodarki, podobnie jak w innych miastach Pomorza Zachodniego. Było na tyle ważne, że ogólne zasady ustalał książę, a szczegóły określały miasta.

W Kołobrzegu ważną datą jest rok 1528. Po ścięciu Jakuba Adebara, kołobrzeskiego patrycjusza i wójta, oraz po powstaniu gildii zabroniono cechom warzenia piwa. Odtąd mogli je warzyć tylko członkowie Gildii Piwowarów. Z czasem tego zastrzeżenia nie przestrzegano, dlatego rada miejska w 1613 roku potwierdziła przywilej gildii.

Czytaj także: Mapping 3D na ratuszu w Kołobrzegu. Piątki i soboty o 19:30, a kawa 4 minuty dalej

Z Adebarem legenda łączy maskę na Kolumnie Adebara w przyziemiu ratusza. Jego imię nosi też jedna z sobotnich projekcji mappingu.

Gdańsk, Bornholm i handel piwem

Kołobrzeskie piwo było ważnym towarem eksportowym w porcie. Jednym z głównych kierunków był Gdańsk. Z Bornholmu sprowadzano m.in. jęczmień i słód.

Dawna butelka z wytłoczonym napisem „F.L. Hindenberg Colberg”.

Piwo łączyło kilka obszarów miejskiego życia: rolnictwo, rzemiosło, handel, port i prawo. Przynosiło dochód, wzmacniało pozycję gildii i budowało rozpoznawalność miasta.

Oblężenie 1462 roku i legenda gorącego piwa

Najbardziej barwna historia o kołobrzeskim piwie dotyczy 21 grudnia 1462 roku. Według przekazów podczas ataku na miasto kołobrzeskie kobiety miały oblewać napastników z murów gorącym piwem. Parzyło oblegających i zmusiło ich do odwrotu.

Trudno dziś rozstrzygnąć, ile w tym historii, a ile miejskiej legendy. Opowieść przetrwała jednak jako część lokalnej tożsamości. „Black” stał się symbolem sprytu, obrony miasta i dumy mieszkańców.

Koniec piwowarskiej potęgi

Z czasem znaczenie piwowarstwa malało. Wojny, kryzysy i zmiana zwyczajów sprawiły, że browarów ubywało. Coraz popularniejsza stawała się wódka, a eksport piwa niemal zanikł.

Kołobrzeg pod koniec XIX wieku. Fotografia archiwalna.

Pamięć o piwowarskim Colbergu pozostała ważnym fragmentem historii miasta. Colberg pachniał kiedyś nie tylko solą i morzem, ale też słodem, chmielem i dymem z mieszczańskich browarów.

Źródło: Robert Dziemba, „Życie w średniowiecznym Kołobrzegu”, rozdział „Produkcja lokalna”, oraz opracowania o tradycjach piwowarskich Kołobrzegu.

Piwo w dawnym Kołobrzegu: najczęstsze pytania